چهارشنبه سوری از دیرباز بخشی از هویت فرهنگی ایرانیان بوده؛ اما شکل برگزاری آن بهگونهای تغییر کرده که هر سال جان و سلامت هزاران نفر را به خطر میاندازد. آمارها نشان میدهد که هر سال در این روز، هزاران نفر دچار سوختگی، آسیب چشمی و حتی مرگ میشوند.
چهارشنبه سوری، آیینی کهن و ریشهدار در فرهنگ ایرانی است که در شب قبل از آخرین چهارشنبهی سال برگزار میشود. پریدن از روی آتش، روشن کردن شمع، شعر خوانی و … از جمله سنتهای اصیل این شب هستند. اما با گذشت زمان، استفاده از مواد منفجره، ترقههای دستساز، نارنجک و … جای بسیاری از این سنتها را گرفته است. بر اساس آمار اورژانس کشور، هر سال در شب چهارشنبه سوری افراد زیادی دچار سوختگی، آسیب چشمی، آسیب دست و پا، مشکلات شنوایی و … میشوند. متأسفانه بخش بزرگی از این آسیبدیدگان کودکان، زنان باردار و سالمندان هستند که در برابر این خطرات آسیبپذیرترند.
با توجه به نزدیک شدن به چهارشنبه سوری، در شرکت پرستاری در کرج دنیای آرامش تصمیم گرفتیم خطرات این روز برای گروههای مختلف را یادآوری کرده و شما را راهنمایی کنیم تا به بهترین شکل از عزیزانتان محافظت کنید. پس تا انتها با ما همراه باشید.
خطرات چهارشنبه سوری برای کودکان
کودکان، به دلیل کنجکاوی ذاتی و عدم درک کافی از خطرات، معمولا بیشترین قربانیان حوادث چهارشنبه سوری هستند. این گروه سنی به دلیل پوست حساس و سیستم ایمنی ضعیفتر، بیشتر در معرض آسیبهای جدی قرار میگیرند.
| شماره | عنوان |
|---|---|
| 1 | سوختگیهای شدید |
| 2 | عفونت ثانویه |
| 3 | آسیبهای چشمی و شنوایی |
| 4 | آسیبهای جدی مانند قطع عضو |
| 5 | اضطراب و مشکلات روانی |
سوختگیهای شدید
سوختگی ناشی از انفجار ترقه یا نزدیک شدن به آتش، شایعترین خطر برای کودکان است. چون پوست آنها بسیار ظریف است و به سرعت دچار سوختگی درجه دو یا سه میشود که اغلب نیاز به بستری طولانی، جراحی و حتی پیوند پوست دارد.
عفونت ثانویه
عفونتهای بعد از سوختگی هم بسیار رایج است و میتواند کودک را تهدید کند. چون سیستم ایمنی بدن کودک هنوز به اندازهی بزرگسالان قوی نیست و ممکن است ترمیم صدمات وارد شده بیشتر طول بکشد.
آسیبهای چشمی و شنوایی
اصابت ترکش مواد محترقه به چشم، میتواند منجر به کوری موقت یا دائمی شود. صدای مهیب انفجارها نیز باعث پارگی پرده گوش، کاهش شنوایی یا مشکلات دائمی میشود. پس سعی کنید در صورت مشاهدهی چنین مواردی، کودک را از محل دور کنید.
آسیبهای جدی مانند قطع عضو
انفجار ناگهانی مواد منفجره در دست یا نزدیکی بدن، میتواند باعث قطع انگشت، یا حتی دست و پا شود؛ آسیبی جبرانناپذیر که آیندهی کودک را تحت تأثیر قرار میدهد. نگهداری ترقه در خانه یا اجازه بازی بدون نظارت، این خطرات را چند برابر میکند.
اضطراب و مشکلات روانی
صداهای ناگهانی و بلند چهارشنبه سوری میتوانند باعث اضطراب حاد، بیخوابی و ترسهای شبانه در کودکان، بهویژه کودکان زیر پنج سال، شوند. هرچقدر شدت انفجارها و صداها بیشتر باشد، تاثیرات روانی آن برای کودک طولانیتر میشود.
توصیه: والدین باید کودکان را کاملاً از مواد آتشزا دور نگه دارند، جشن را در فضای باز و امن برگزار کنند و هرگز آنها را تنها نگذارند. آموزش در خانواده و مدارس، برای کاهش خطرات چهارشنبه سوری ضروری است.
نکات ایمنی چهارشنبه سوری برای دانش آموزان
دانشآموزان و نوجوانان، معمولا به دلیل هیجانات جوانی و تمایل به رقابت، در فعالیتهای پرخطر چهارشنبه سوری شرکت میکنند. به همین دلیل باید با آموزش نکات ایمنی چهارشنبه سوری، این گروه را از حوادث دور نگه داشت. مدارس هم نقش مهمی در آگاهیبخشی دارند.
مهمترین نکات ایمنی برای دانشآموزان در چهارشنبه سوری:
- هرگز از ترقههای دستساز یا مواد منفجره ناشناخته استفاده نکنید. ترکیب این مواد کاملاً غیرقابل پیشبینی است و در دست نگهداشتن آنها میتواند باعث انفجار، قطع انگشتان یا سوختگی شدید شود.
- از پریدن از روی آتشهای بزرگ بپرهیزید. اگر میخواهید این سنت را رعایت کنید، آتشی کوچک و کنترلشده روشن کنید.
- لباسهای مناسب بپوشید و فراموش نکنید که پارچههای پلاستیکی و الیاف مصنوعی سریعتر آتش میگیرند.
- هنگام روشن کردن ترقه یا آتش، از عینک محافظ استفاده کنید. این سادهترین و مؤثرترین راه برای محافظت از چشم است.
- فاصله ایمن را رعایت کنید. تماشای آتشبازی دیگران از فاصله حداقل ده متر ایمنتر است.
- در صورت بروز سوختگی، بلافاصله ناحیه آسیبدیده را زیر آب سرد (نه یخ) بگیرید و به اورژانس مراجعه کنید.
- هرگز تنها به مراسم نروید. همیشه در کنار افراد بزرگسال و مسئول باشید.
…::: مطلب پیشنهادی: بیماری های واگیردار در مدارس (بیماری های شایع) :::…
خطرات چهارشنبه سوری برای زنان باردار
زنان باردار، به دلیل تغییرات هورمونی و حساسیت بیشتر بدن، یکی از گروههای بسیار آسیبپذیر در چهارشنبه سوری هستند. صدای انفجار و دود میتواند عواقب جبرانناپذیری برای مادر و جنین داشته باشد.
| شماره | عنوان |
|---|---|
| 1 | آلودگی هوا و مشکلات تنفسی |
| 2 | استرس و اضطراب |
| 3 | خطر سقوط و ضربه جسمی |
آلودگی هوا و مشکلات تنفسی
سوختن مواد منفجره و باروت ترقهها، ذرات معلق و گازهای سمی نظیر مونواکسیدکربن، دیاکسیدگوگرد و ترکیبات فلزی سنگین را وارد هوا میکند. سیستم تنفسی زنان باردار در این دوران حساستر است و تنفس این هوای آلوده میتواند باعث کاهش اکسیژنرسانی به جنین شود و سلامت او و خود مادر را به خطر بیندازد.
استرس و اضطراب
صداهای بلند و ناگهانی موجب افزایش استرس میشوند. این موضوع در دوران بارداری میتواند ضربان قلب مادر را بالا ببرد و در موارد حساس، خطر انقباض زودرس رحم را افزایش دهد.
خطر سقوط و ضربه جسمی
ازدحام جمعیت، فرار ناگهانی مردم از دود یا صدای انفجار، و ناهمواری پیادهروها، احتمال افتادن زنان باردار را بالا میبرد. و نیاز به گفتن نیست که ضربه به شکم در دوران بارداری میتواند عوارض جدی به همراه داشته باشد.
توصیه: پزشکان پیشنهاد میکنند که زنان باردار، بهخصوص در سه ماهه اول و سوم بارداری، در شب چهارشنبه سوری در فضای بسته و دور از سروصدا بمانند. و اگر بیرون رفتن ضرورت دارد، از ماسک مناسب استفاده کنید و مسیرهای خلوت را انتخاب کنید.
خطرات چهارشنبه سوری برای سالمندان
سالمندان نیز در زمره گروههای آسیبپذیر در شب چهارشنبه سوری قرار دارند. چون بدن آنها توانایی کمتری در مقابله با شوکهای ناگهانی دارد و سرعت بهبودی آنها نسبت به سایر افراد پایینتر است. در ادامه برخی از مهمترین خطرات چهارشنبه سوری برای سالمندان را بررسی میکنیم.
| شماره | عنوان |
|---|---|
| 1 | شوک قلبی و سکته |
| 2 | مشکلات تنفسی |
| 3 | عوارض ادامه دار |
| 4 | کاهش شنوایی |
| 5 | خطر سقوط |
شوک قلبی و سکته
یکی از جدیترین خطرات چهارشنبه سوری برای سالمندان، فشار ناگهانی بر قلب و عروق است. صداهای بلند انفجار میتوانند باعث افزایش ناگهانی فشار خون، تپش قلب و در موارد شدیدتر، حمله قلبی شوند. افرادی که سابقه بیماری قلبی دارند یا دارو مصرف میکنند، باید از قرار گرفتن در معرض این محیطها پرهیز کنند.
مشکلات تنفسی
سالمندانی که به بیماریهایی مانند آسم یا سایر مشکلات تنفسی مبتلا هستند، در معرض تشدید علائم قرار دارند. دود حاصل از آتشهای خیابانی و مواد محترقه میتواند در این افراد مشکلات تنفسی ایجاد کند.
عوارض ادامه دار
سوختگی یا آسیب چشمی در سالمندان دیرتر خوب میشود و خطر عفونت، برای این افراد بسیار بالاتر از سایر گروههای سنی است. عوارض هر کدام از این مشکلات ممکن است تا مدت زیادی آنها را درگیر کند.
کاهش شنوایی
بسیاری از سالمندان دچار درجاتی از مشکلات شنوایی هستند. قرار گرفتن در معرض صداهای بلند و مکرر انفجار میتواند این وضعیت را بهطور برگشتناپذیر تشدید کند.
خطر سقوط
قدرت عضلانی در سنین بالا کاهش مییابد. ازدحام جمعیت، دود، و هراس ناگهانی از صداهای انفجار، احتمال سقوط سالمندان را افزایش میدهند. و این اتفاق میتواند پیامدهای طولانیمدت جدی داشته باشد.
توصیه: سالمندان را از محلهای پر سر و صدا دور نگه دارید، جشن را در فضای بسته و آرام برگزار کنید و از گوشگیر و ماسک استفاده نمایید. فراموش نکنید که درست مانند چهارشنبه سوری، مراقبت از بزرگترها هم بخشی از سنتهای ایرانی است و باید به این موضوع احترام بگذاریم.
…::: مطلب پیشنهادی: مدیریت استرس سالمندان در شرایط بحرانی (9 مورد) :::…
جمعبندی
برگزاری چهارشنبه سوری با حفظ سنتهای اصیل آن (مثل روشن کردن آتشی کوچک و پریدن از روی آن، جمع شدن در کنار خانواده و دیدار آشنایان) کاملاً شادیبخش و برای حفظ ارزشهای تاریخمان ضروری است. در واقع چهارشنبه سوری میراثی است که ارزش محافظت دارد، اما نه به قیمت از دست دادن سلامت خود و عزیزانمان. متاسفانه در سالهای اخیر خطرات چهارشنبه سوری به معضلی واقعی و جدی تبدیل شده و هر سال قربانیان زیادی میگیرد. ولی با آموزش مداوم در خانواده و مدارس، نظارت دقیق، اجتناب از مواد دستساز و اولویت دادن به سلامت گروههای آسیبپذیر، میتوان حوادث را به حداقل رساند.
ما در دنیای آرامش به عنوان شرکت مراقبت از سالمند در منزل کرج و مراقبت از کودک در منزل امیدواریم که دوباره جشن چهارشنبه سوری را به شادی واقعی تبدیل و نوروز را با آرامش و بدون تلخی آغاز کنیم.