پیر شدن بدن اجتنابناپذیر است، اما بیمار شدن نه. شناخت بیماریهای شایع دوران سالمندی کمک میکند تا بهتر از خود مراقبت کنید و از پیشرفت مشکلات جلوگیری نمایید.
با افزایش سن، بدن بهتدریج دچار تغییراتی میشود که احتمال ابتلا به برخی بیماریها و مشکلات را بیشتر میکند. ولی جای نگرانی نیست. بسیاری از این شرایط اگر بهموقع شناسایی و بهدرستی مدیریت شوند، تأثیر کمتری روی کیفیت زندگی خواهند داشت و فرد میتواند به خوبی سلامت خود را حفظ کند و از زندگی لذت ببرد.
ما در دنیای آرامش به عنوان شرکت پرستاری از سالمند در منزل کرج، در این مطلب شایعترین بیماریها و مشکلات مرتبط با دوران سالمندی را بر اساس اطلاعات سازمان Age UK بررسی میکنیم تا بتوانید به بهترین شکل از سلامت خود و عزیزانتان محافظت کنید. پس تا انتها با ما همراه باشید.
*توجه: اطلاعات ارائهشده در این مطلب صرفاً جنبهی آموزشی دارد و به هیچوجه جایگزین تشخیص، مشاوره یا درمان پزشکی نیست. هر فرد شرایط جسمی و سوابق پزشکی متفاوتی دارد، بنابراین در صورت مشاهدهی هرگونه نشانهی بیماری، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
بیماریهای شایع سالمندان کدامند؟
در این بخش، مهمترین بیماریهای شایع در سالمندان را به شما معرفی میکنیم.
|
بیماری |
توضیح | علائم اصلی | درمان و پیشگیری |
| آرتریت | التهاب و درد مفاصل (شایعترین نوع: استئوآرتریت) | درد، سفتی و محدودیت حرکت مفاصل | فعالیت بدنی، مراقبت از مفاصل، وزن مناسب |
| مشکلات روده | شامل یبوست، اسهال و بیاختیاری مدفوع | مدفوع سخت، اسهال مکرر، از دست دادن کنترل مدفوع | رژیم پرفیبر، مایعات کافی، فعالیت بدنی |
| سرطان | رشد غیرطبیعی سلولها به خصوص در سینه، پروستات، ریه و روده | وجود توده، تغییرات خال پوستی، سرفه مداوم، تغییر عادات روده، کاهش وزن | تشخیص زودهنگام و مراجعه فوری به پزشک |
| کرونا (کووید-۱۹) | عفونت ویروسی ریه و راههای هوایی | سرفه خشک، تب، از دست دادن بویایی/چشایی، خستگی | واکسیناسیون و رعایت بهداشت |
| زوال عقل | آسیب به مغز (شایعترین نوع: آلزایمر) | مشکلات حافظه، گیجی، اختلال تفکر، تغییرات خلقی | سبک زندگی سالم و کنترل عوامل خطر |
| افسردگی و اضطراب | اختلالات خلقی طولانیمدت | انزوا، ناامیدی، مشکلات خواب، نگرانی بیش از حد | درمان گفتاری و در صورت نیاز دارو |
| دیابت | افزایش قند خون (نوع ۲ شایعتر در سالمندان) | تشنگی شدید، ادرار مکرر، خستگی، تاری دید | رژیم غذایی، فعالیت بدنی و دارو |
| مشکلات چشم | بیماریهایی مانند آبمروارید، گلوکوم و دژنراسیون ماکولا | کاهش تدریجی بینایی (اغلب بدون علامت اولیه) | چکاپ منظم چشم هر ۲ سال |
| مشکلات گوش و شنوایی | کاهش تدریجی توانایی شنیدن | نیاز به صدای بلندتر، مشکل در مکالمات گروهی | سمعک و دستگاههای کمکی |
| فشار خون بالا | فشار خون ۱۴۰/۹۰ یا بالاتر | معمولاً بدون علامت واضح | چکاپ منظم و دارو در صورت نیاز |
| آنفلوانزا | عفونت ویروسی فصلی | تب، سرفه خشک، درد عضلانی، خستگی | واکسن سالانه برای افراد ۶۵ سال به بالا |
| یائسگی | کاهش هورمون استروژن (معمولاً ۴۵ تا ۵۵ سالگی) | گرگرفتگی، تعریق شبانه، خشکی واژن، تغییرات خلقی | هورموندرمانی و تغییرات سبک زندگی |
| پوکی استخوان | ضعیف و شکننده شدن استخوانها | اغلب بدون علامت تا زمان شکستگی | کلسیم، ویتامین D و ورزش مناسب |
| اختلال عاطفی فصلی | افسردگی مرتبط با فصل (معمولاً زمستان) | خلق پایین، کمبود انرژی، مشکلات خواب | نور طبیعی و فعالیت بدنی |
| زونا | فعال شدن مجدد ویروس آبلهمرغان | سوزش پوست، بثورات یکطرفه، سردرد | واکسن زونا برای افراد واجد شرایط |
| بیاختیاری ادراری | از دست دادن کنترل مثانه | نشت ادرار با سرفه و خنده یا نیاز ناگهانی به دستشویی | تمرینات کف لگن و درمانهای تخصصی |
| عفونت مجاری ادراری | عفونت مثانه یا کلیهها | سوزش ادرار، ادرار تیره، سرگیجه | آنتیبیوتیک و رعایت بهداشت |
-
آرتریت
آرتریت شرایطی است که باعث درد، سفتی و التهاب مفاصل میشود. این بیماری انواع مختلفی دارد که از جمله آنها میتوان به استئوآرتریت (آرتروز) و آرتریت روماتوئید (روماتیسم مفصلی) اشاره کرد. شایعترین نوع آن استئوآرتریت است که در ایران بیشتر با نام آرتروز شناخته میشود. علائم این عارضه شامل درد و سفتی مفاصل، التهاب اطراف مفصل و محدودیت حرکت است. فعالیت بدنی منظم، مراقبت از مفاصل هنگام انجام کارهای روزمره، حفظ وزن مناسب و در صورت نیاز مصرف دارو میتواند به کاهش علائم کمک کند.
-
مشکلات روده
مشکلات روده از جمله یبوست، اسهال و بیاختیاری مدفوع در سالمندان شایع است. یبوست زمانی رخ میدهد که تخلیه مدفوع و دفع آن دشوار باشد. علل رایج آن کمبود فیبر، کمآبی بدن، کمتحرکی و عوارض برخی داروهاست. اسهال نیز میتواند به دلایل مختلفی از جمله عفونت یا مصرف بیش از حد ملین (داروی ضد یبوست) ایجاد شود. بیاختیاری مدفوع نیز معمولاً ناشی از ضعف عضلات یا عوارض مشکلات دیگر است. تغییر رژیم غذایی، مصرف مایعات کافی، فعالیت بدنی و در موارد لازم مراجعه به پزشک برای درمان توصیه میشود.
…::: مطلب پیشنهادی: لیست ورزش ها و فعالیت های بدنی برای سالمندان (صفر تا صد) :::…
-
سرطان
با افزایش سن احتمال ابتلا به برخی انواع سرطان مانند سرطان سینه، پروستات، ریه و روده بیشتر میشود. علائم هشداردهنده میتواند شامل وجود توده یا تورم غیرعادی در بدن، تغییرات در خالهای پوستی، سرفه یا گرفتگی صدای مداوم، تغییر در فعالیت روده، خونریزی غیرطبیعی و کاهش وزن قابلتوجه بدون دلیل مشخص باشد. تشخیص زودهنگام نقش بسیار مهمی در موفقیت درمان دارد و در صورت مشاهده هر یک از این علائم باید به پزشک مراجعه کرد.
-
کرونا (کووید-۱۹)
کرونا ویروسی است که در سالهای اخیر بسیار شایع شده و ریه و راههای هوایی را تحت تأثیر قرار میدهد. علائم آن شامل سرفهی خشک مداوم، تب یا احساس لرز، از دست دادن یا تغییر حس بویایی و چشایی، سردرد، گلودرد، خستگی و درد بدن است. برخی افراد ممکن است پس از بهبودی، علائم طولانیمدتی مانند تنگی نفس و خستگی شدید را تجربه کنند. واکسیناسیون، رعایت بهداشت فردی و تهویهی مناسب فضا از راههای مهم پیشگیری کووید هستند.
-
زوال عقل
زوال عقل اصطلاحی کلی برای مجموعهای از مشکلات مربوط به مغز است. شایعترین نوع آن بیماری آلزایمر است، اما انواع دیگری مانند زوال عقل عروقی نیز وجود دارد. علائم زوال عقل شامل مشکلات حافظه (مخصوصا فراموشی رویدادهای تازه)، کندی در پردازش اطلاعات، گیجی در مکانهای آشنا، مشکل در دنبال کردن مکالمات و تغییرات خلقی است. سبک زندگی سالم شامل تغذیه مناسب، فعالیت بدنی و کنترل فشار خون و قند خون میتواند به کاهش خطر آلزایمر کمک کند.
…::: مطلب پیشنهادی: پیشگیری از ابتلا به بیماری آلزایمر (6راه عملی) :::…
-
افسردگی و اضطراب
احساس غم یا نگرانی به طور کلی طبیعی است، اما اگر این احساسات طولانی شوند و زندگی روزمره را مختل کنند، ممکن است نشانهی افسردگی یا اضطراب باشند. علائم افسردگی شامل تمایل به انزوا، گریهی بیش از حد، احساس ناامیدی، مشکلات خواب، خستگی و کاهش علاقه به فعالیتهای معمول است. اضطراب نیز معمولاً با نگرانی بیش از حد، بیقراری، تپش قلب و مشکل در تمرکز همراه است. روشهایی مانند روانکاوی، رفتاردرمانی شناختی و در صورت نیاز، دارو میتواند در رفع مشکلات مربوط به افسردگی مؤثر باشد.
-
دیابت
دیابت شرایطی است که در آن سطح قند خون بهدلیل کمبود یا عملکرد نادرست انسولین بالا میرود. نوع ۲ دیابت در سنین بالاتر شایعتر است و از دلایل آن میتوان به وزن زیاد، سابقه فشار خون بالا و سابقه خانوادگی اشاره کرد. علائم اصلی دیابت شامل تشنگی شدید، ادرار مکرر، خستگی، کاهش وزن بدون دلیل، تاری دید و دیر خوب شدن زخمهاست. کنترل رژیم غذایی، افزایش فعالیت بدنی و مصرف داروهای تجویزشده نقش مهمی در مدیریت بیماری دارد.
-
مشکلات چشم و بینایی
با افزایش سن، احتمال ابتلا به بیماریهایی مانند آبمروارید، گلوکوم (آب سیاه) و دژنراسیون ماکولار بیشتر میشود. بسیاری از این بیماریها در مراحل اولیه علائم واضحی ندارند، به همین دلیل چکاپ منظم چشم، هر دو سال یکبار برای افراد بالای ۶۰ سال بسیار مهم است. تشخیص زودهنگام مشکلات چشم میتواند از پیشرفت بیماری و کاهش بینایی جلوگیری کند.
…::: مطلب پیشنهادی: لیست غذاهای نرم و آبکی خوشمزه برای بیمار (همراه با صبحانه) :::…
-
مشکلات گوش و شنوایی
کاهش شنوایی معمولاً بهتدریج رخ میدهد و فرد ممکن است در ابتدا متوجه آن نشود. نشانههای رایج مشکلات گوش، شامل نیاز به بلند کردن بیش از حد صدای تلویزیون، مشکل در شنیدن مکالمات تلفنی و دشواری در دنبال کردن گفتوگو در محیطهای شلوغ است. سمعک و دستگاههای کمکی میتوانند به بهبود کیفیت زندگی سالمندانی که چنین مشکلاتی دارند کمک کنند.
-
فشار خون بالا
فشار خون بالا یکی از عوامل مهم سکته مغزی، حمله قلبی و بیماریهای کلیوی است. چکاپ منظم فشار خون و در صورت نیاز مصرف داروهای تجویزی، همراه با تغییر سبک زندگی میتواند فشار را کنترل کند.
-
آنفلوانزا
آنفلوانزا یک بیماری ویروسی مسری است که معمولاً در فصل سرما شایعتر میشود. علائم آن شامل تب، سرفهی خشک، گلودرد، سردرد، درد عضلانی و خستگی شدید است. واکسن سالانهی آنفلوانزا برای افراد ۶۵ سال به بالا و گروههای در معرض خطر بسیار توصیه میشود.
-
یائسگی
یائسگی معمولاً بین سنین ۴۵ تا ۵۵ سالگی زنان رخ میدهد و نتیجهی کاهش سطح هورمون استروژن است. علائم شایع یائسگی شامل گرگرفتگی، تعریق شبانه، خشکی واژن، مشکلات خواب، اضطراب، تغییرات خلقی و افزایش خطر پوکی استخوان است. هورموندرمانی و تغییرات سبک زندگی میتواند به کاهش شدت علائم کمک کند.
…::: مطلب پیشنهادی: مشکلات شنوایی در سالمندان ✔ [علائم + راهکارهای درمان] :::…
-
پوکی استخوان
در این بیماری استخوانها ضعیف و شکننده میشوند و خطر شکستگی، بهویژه در مچ دست، لگن و ستون فقرات افزایش مییابد. پوکی استخوان اغلب تا زمان وقوع شکستگی بدون علائم خاص است و به سادگی قابل تشخیص نیست. مصرف کلسیم کافی و ویتامین D، انجام ورزشهای مناسب و ترک سیگار از راههای مهم پیشگیری و مدیریت آن هستند.
-
اختلالات عاطفی فصلی
این نوع افسردگی معمولاً در فصل زمستان و بهدلیل کاهش ساعات نور روز بروز میکند. علائم آن شامل خلق پایین، کمبود انرژی، کاهش علاقه به فعالیتها و مشکلات خواب است. قرار گرفتن در معرض نور طبیعی، فعالیت بدنی و در برخی موارد نوردرمانی میتواند مؤثر باشد. البته در مواردی ممکن است اختلالات عاطفی فصلی در زمانهای دیگر سال مانند تابستان هم رخ دهد.
…::: مطلب پیشنهادی: راهکارهایی برای بهبود کیفیت خواب سالمندان (راهنمای جامع) :::…
زونا
زونا ناشی از فعال شدن مجدد ویروس آبلهمرغان در بدن است. علائم اولیهی آن شامل احساس سوزش یا گزگز پوست، سردرد و احساس ناخوشی عمومی است که معمولاً با بثورات پوستی همراه میشود. برای افراد واجد شرایط، معمولا واکسن زونا توصیه میشود و میتواند شدت بیماری را کاهش دهد.
بیاختیاری ادراری
بیاختیاری ادراری به معنای از دست دادن کنترل مثانه است. دو نوع شایع آن شامل بیاختیاری استرسی (نشت ادرار هنگام سرفه، عطسه یا خنده) و بیاختیاری فوری(نیاز ناگهانی و شدید به دستشویی) است. تمرینات تقویت عضلات کف لگن، آموزش مثانه و در صورت نیاز، داروهای مربوطه میتواند به بهبود وضعیت کمک کند.
عفونتهای مجاری ادراری
عفونتهای مجاری ادراری در سالمندان شایعتر هستند. علائم این نوع عفونت شامل سوزش هنگام ادرار، نیاز مکرر یا ناگهانی به دستشویی، ادرار تیره و در برخی موارد درد شکم است. در افراد مسن، این عارضه ممکن است باعث سرگیجهی ناگهانی هم شود. درمان عفونت مجاری ادراری معمولاً با آنتیبیوتیک انجام میشود و رعایت بهداشت فردی به پیشگیری آن کمک میکند.
…:::: حتما مطالعه کنید :: دلایل خواب زیاد در سالمندان چیست؟ ::::…
جمعبندی
بسیاری از بیماریهای شایع در سالمندان با تشخیص بهموقع و مدیریت مناسب قابل کنترل هستند و میتوان از پیشرفت آنها جلوگیری کرد. انجام چکاپهای منظم، داروهای توصیهشده توسط پزشک، تغذیهی سالم، فعالیت بدنی مناسب و توجه به علائم هشداردهنده نقش مهمی در حفظ سلامت دارند. پس در صورت مشاهدهی هرگونه تغییر غیرعادی در وضعیت جسمی یا روحی، به پزشک مراجعه کنید و از خدمات مشاورهی تخصصی استفاده کنید. فراموش نکنید که مراقبت از سلامت در دوران سالمندی، میتواند کیفیت زندگی را بهطور قابلتوجهی افزایش دهد.
سوالات متداول
شایعترین بیماریها در دوران سالمندی کداماند؟
شایعترین مشکلات سلامتی در سالمندان شامل آرتریت، دیابت نوع ۲، فشار خون بالا، مشکلات بینایی و شنوایی، زوال عقل، افسردگی و اضطراب، پوکی استخوان، مشکلات روده و مثانه، آنفلوانزا، زونا و عفونتهای مجاری ادراری است. بسیاری از این شرایط با افزایش سن شایعتر میشوند اما قابل مدیریت هستند.
آیا بیماریهای شایع سالمندی قابل پیشگیری هستند؟
بسیاری از آنها بهطور کامل قابل پیشگیری نیستند، اما میتوان با اقدامات مناسب خطر ابتلا یا شدت آنها را کاهش داد. چکاپهای منظم، واکسیناسیون، تغذیه سالم، فعالیت بدنی، کنترل وزن و توجه به علائم اولیه نقش مهمی در پیشگیری و مدیریت این بیماریها دارند.
چه زمانی باید برای علائم به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهدهی علائمی مانند درد مداوم مفاصل، کاهش حافظه یا گیجی، تشنگی شدید و ادرار مکرر، تاری دید، کاهش شنوایی، کاهش وزن غیرعادی، تغییرات خلقی طولانیمدت یا هر علامت غیرطبیعی دیگر، باید هرچه سریعتر به پزشک مراجعه شود. فراموش نکنید که تشخیص زودهنگام، شانس کنترل بیماری را افزایش میدهد.
آیا افسردگی بخشی طبیعی از پیری است؟
خیر. احساس غم گاهبهگاه طبیعی است، اما افسردگی طولانیمدت و مداوم بخشی از فرآیند طبیعی افزایش سن نیست. افسردگی در سالمندان میتواند با علائمی مانند انزوا، مشکلات خواب، خستگی، کاهش علاقه به فعالیتها و احساس ناامیدی همراه باشد و نیاز به بررسی و درمان دارد.