مشکلات خواب در افراد سالمند

مشکلات خواب سالمند دارای علل متفاوتی است ، برخی از این علت ها به شرح زیر می باشد:

۱- سالمند به سختی و مشکل به خواب برود.

۲- ۳ تا ۴ نوبت در طول شب بیدار شود و بعد نتواند به راحتی به خواب رود. ۳- دچار خواب سبک باشد و خواب او عمیق نباشد.

۴- احساس کند که خواب کافی نمی رود. ۵- شب، زود بخوابد و زود هم بیدار شود.

۶- بی نظمی در خواب ممکن موجب شود که فرد سالمند، شب و روز را گم کند و

دچار آشفتگی گردد.

مشکلات خواب در افراد سالمند

اختلالات خواب در افراد سالمند

۱- قطع موقت تنفس یا وقفه تنفسی در خواب سالمند و مشکل خواب سالمند در نفس کشیدن، لازمه حیات و زنده بودن است. انسان با تنفس، اکسیژن مورد نیـاز بـدن خود را به سلولها می رساند و گاز کربنیک را دفع می کند. تنفس در همه موجودات زنده وجود دارد، حتی حشرات و گیاهان. ولی گیاهان برعکس، گاز کربنیک را گرفته، اکسیژن دفع می کنند.

قطع موقت تنفس در خواب در افراد سالمند

امکان قطع موقت تنفس هنگام خواب در افراد سالمند بسیار وجود دارد، به ویژه در افراد چاق یا کسانی که بیش از ۶۵ سال سن دارند. وقفه تنفسی ممکن است از ۱۰ ثانیه تا چند دقیقه طول بکشد و در هر ساعت از خواب، ۵ تا ۳۰ بار اتفاق بیفتد. فردی که دچار وقفه تنفسی . در خواب است ممکن است خود متوجه نشود و افراد دیگر که نزدیک او هستند از وقفه تنفسی او آگاه گردند و حتی ممکن است فردی سالها به این مشکل مبتلا باشد ولی از آن آگاه نباشد.

علل قطع موقت تنفس در خواب:

 ۱- انسداد در مجاری هوایی

۲- مشکل مغزی یا مرکزی

۳- هر دو

۱- قطع موقت تنفس (وقفه تنفسی) ناشی از انسداد مجاری هوایی در خواب

در هنگام خواب، عضلات انسان سست می گردد، مخصوصاً عضلات گلو شـل و روی هم جمع می شود. این شل شدن در افراد چاق بیشتر است و این افراد برای انسداد در مجـاری هوایی، آمادگی بیشتری دارند. بنابراین وقفه تنفسی در خواب در افراد سالمند چاق و آنهایی که سیگار می کشند، بیشتر دیده می شود. این نوع وقفه تنفسی نسبت به سایر انواع آن بسیار شایع است. علایم قطع تنفس در خواب عبارت است از: خواب ناآرام، خرنش کردن در خواب و خواب آلودگی در طول روز.

تشخيص وقفه تنفسی در خواب، با انجام آزمایش اکسی متری منزل و در خلال خواب صورت می گیرد. اگر این آزمایش طبیعی باشد، فرد دچار وقفه تنفسی در خواب نیست. آزمایش دیگر پلی سومو گرافی است.

عوارض وقفه تنفسی: مشکل خواب سالمند که دچار وقفه تنفسی هست، اگر درمان نکند، بـه افـزایش فشار خون، بیماری قلبی و سکته مغزی، افسردگی و خستگی روزانه در هنگام کار گرفتار می گردد. همچنین وقفه تنفسی موجب تخریب قسمتی از مغز که حافظه را اداره می کند، می شود و حاف حافظه فرد کاهش می یابد.
درمان: کم کردن وزن، قطع کشیدن سیگار و انواع دیگر دخانیات، خوابیدن به پشت در حالی که قفسه سینه، ۳۰ درجه بالاتر قرارگیرد و بالاخره استفاده از دستگاه CPAP (فشار مثبت) که بهترین درمان برای وقفه تنفسی است.

۲- قطع موقت تنفس

(وقفه تنفسی) مغزی یا مرکزی در خواب تنفس در افراد سالم در هنگام خواب، منظم می باشد، چون مرکز تنظیم تنفس در مغـز، سالم است و در نتیجه اکسیژن و دی اکسید کربن خون، طبیعی است. اگر مرکز تنظـيـم تـنفس و سیستم عصبی در مغز دچار آسیب گردد و یا به علل بیماری عروق قلب (کرونر) و کـم شـدن اکسیژن، خون کافی به مرکز تنظیم تنفس نرسد، فرد دچار وقفه تنفسی و حتی تشنج می گردد.

اقدامات لازم درمانی

۱- قرار دادن وســـــــــــیله ای در دهـــــــان دندانپزشکان وسایلی در دهان بیمار می گذارند که فک پایین او را مقداری پایین تر نگه می دارد و دهان باز می ماند تا بیمار دارای مشکلات خواب سالمند بتواند تنفس کند. این وسیله برای افرادی که دچار وقفه های تنفسی خفیف هستند، مفید می باشد. این روش در حـال حاضر در اروپا و آمریکا به کار برده می شود.

۲- استفاده از دستگاه CPAP (فشار مثبت دائمی): روی صورت سالمند بیمار، یک ماسک قرار داده می شود که لوله آن به دستگاه فشار هوای مثبت وصـل اسـت و دستگاه، با فشار، هوا را که مرطوب و نسبتاً گرم است، بر حسب نیاز مشکل بیمار وارد لوله می کند این دستگاه، مؤثر، ولی گران اسـت. درعین حال بعضی از افراد دوست ندارند در خلال خواب شب به این دستگاه وصل گردند.

۳- جراحی: برای آنهایی که نمی خواهند از دستگاه CPAP استفاده کنند، بر اساس مشکلی که در بینی یا حلق خود دارند، عمل جراحی انجام می گیرد. عمل جراحی دیگر، برداشتن نسـوج سست است که در حلق و حنجره بیمار وجود دارد. در این جراحی تا حدی که امکان دارد نسوج سست را خارج می کنند.

اختلال عصبی ساق پا

ابتلا به اختلال عصبی ساق پا، زمانی است که فرد مبتلا به مشکل خواب سالمند  ، به ویژه عصـرها، در پاهـای خـود احساس ناراحتی کند و بخواهد پاهای خود را حرکت دهد یا راه برود تا احساس راحتی نماید همچنین بیمار ممکن است در پاهای خود احساس خارش، سوزش و مورمور شدن کند. ابتلا به این بیماری موجب کم خوابی در شب می گردد. در حدود ۱۰ درصد افراد سالمند در آمریکا و اروپا به این مشکل مبتلا می باشند.

درمان: مصرف رژیم غذایی سالم و کافی، حذف مواد غذایی که بیمار تصور می کنـد درد را بدتر می کند، ترک مصرف دخانیات و محرک هایی ماننـد قهـوه و غیره، بررسی و درمان مشکلاتی مانند کم خونی، بیماری دیابت، بیماریهای کلیوی و …

فیزیوتراپی، قدم زدن در آب استخر، گذاردن کیسههای آب گرم یا سرد روی پا ماساژ و استفاده از تحریک های الکتریکی قبل از خواب، به کاهش درد و ناراحتی کمک می کند. داروها، مخصوصاً داروهایی که در بیماریهای عصبی مصرف می شـود، ممكـن اسـت مشکل را حل نکند، ولی آن را کمتر خواهد کرد. پزشک متخصص با در نظر گرفتن شرایط بیمار، این داروها را تجویز می کند.

خواب رفتن ناگهانی در روز

خواب رفتن ناگهانی در روز یا نارکولپسی، یک بیماری و اختلال عصبی در فرد مبتلا به مشکلات خواب سالمند است که در آن کنترل مشکل  خواب و بیداری از بین می رود و فرد مبتلا، بدون توجه به محـل و ساعت روز و اشتغال خود، ناگهان به خواب می رود.

این بیماری معمولاً در سنین ۱۵ تا ۳۰ سالگی دیده می شود، ولی ممکن است در هر منی رخ دهد. علت این بیماری عصبی، مشخص نیست. محققین معتقدند اختلال یا کمبود یک ماده شیمیایی در مغز، باعث اختلال در تنظیم خواب و خواب رفتن ناگهانی می گردد